Aletta

Bij het harmoniegebouw staat het standbeeld van een struise stuurse vrouw. Ik ben al heel vaak langs Aletta Jacobs’ buste gefietst en kreeg van haar hetzelfde gevoel als bij de beelden van koningin Wilhelmina. Afstandelijkheid.
Tot voor kort was het enige wat ik van haar wist dat zij de eerste vrouwelijke studente aan de universiteit van Groningen is geweest. Op zich dwingt dat feit bij mij al bewondering af. Een vrouw die het pad gebaand heeft voor de vrouwen na haar, zoals ik. Mijn dochter heeft onlangs ontdekt dat er zoiets als vrouwendiscriminatie heeft bestaan. Na enige uitleg vatte ze de zaak als volgt samen: “Dus dat was de tijd dat mannen nog zo dom waren te denken dat ze beter waren?’’ Ze keek er meewarig bij want dat zei veel meer over de mannen van toen dan over de vrouwen uit die tijd.
Ik vertelde mijn dochter maar niet dat de emancipatie nog steeds niet compleet is. Zolang vrouwen nog steeds minder verdienen vergeleken met hun mannelijke collega’s en het percentage vrouwelijke hoogleraren aan de universiteit van Aletta nog geen tien procent is lijkt er ruimte voor verbetering.
Voor verbetering hebben we goede rolmodellen nodig. Vrouwen die een leven leiden dat de jonge meiden van nu aanspreekt. Het beeld van Aletta gaf me geen gevoel van herkenning. Ik moet erkennen dat de stuurse blik van Aletta mij deed vermoeden dat ik niet naar een doorsnee vrouw keek. Ik vond het hoog tijd om mij eens te verdiepen in wat locale historie en leende de documentaire van Nouchka van Brakel.
En zo zit ik op een zondagavond naar de zwart-wit beelden te kijken van de dochter van een plattelandsdokter die het geluk had een vooruitstrevende vader te hebben. Ze was pienter en had het lef om een brief te sturen naar minister Thorbecke om te vragen of ze mocht studeren. Mijn zoon Sebastiaan komt binnen en vraagt me wat ik nu in vredesnaam zit te kijken zo in m’n eentje in het donker. Het verhaal gaat verder en Aletta komt door haar studie geneeskunde in aanraking met prostituees in erbarmelijke omstandigheden. Sebastiaan is inmiddels naast me komen zitten. We zien hoe Aletta huisarts wordt in Amsterdam en vrouwen voorlicht over geboortebeperking. Aletta krijgt het privé heel zwaar te voorduren door het verlies van haar pasgeboren kind en even later haar echtgenoot. Ze stort zich helemaal op de vrouwenbeweging en wordt een internationale voorvechtster voor vrouwenrechten.
Hoewel ik steeds meer bewondering voor Aletta krijg wordt ik wel bevestigd in mijn idee dat dit niet een vrouw is met een normaal gezinsleven. Ze heeft alle tijd en middelen om zich in te zetten voor haar levensdoel. Alsof Sebastiaan mijn gedachten kan lezen merkt hij op: “ Nou mam, wie weet wat er nog van jou geworden was als je ons niet had.”
“Ik denk Sebastiaan, dat Aletta dolgraag met mijn leven had willen ruilen,” antwoord ik.
Sebastiaan is even stil.
“Ik hou ook van jou mama.”